Janusz
Korczak
22.VII.1878(1879)
– VIII.1942
"
Nie najłatwiejszą prowadź ich drogą, ale najpiękniejszą."
Janusz Korczak - Modlitwa wychowawcy
Pochodził z bogatej rodziny żydowskiej, która od lat wrosła w polską kulturę i tradycję. Jego dzieciństwo początkowo było pogodne i beztroskie, ale choroba a potem śmierć ojca doprowadziła do gwałtownego pogorszenia się sytuacji materialnej rodziny. Młody Henryk, aby pomóc matce w utrzymaniu rodziny i zarobić na dalszą naukę udzielał korepetycji. Później wspominając tamte lata tak napisał w „Pamiętniku"(1942 ): „Ja byłem bogaty, kiedy byłem mały, a potem już biedny, więc znam i to i to".
Być może przeżycia z dzieciństwa sprawiły, że w późniejszym okresie życia z tak wielką troską zajmował się dziećmi biednymi i porzuconymi.
Z zawodu był lekarzem - pediatrą, początkowo pracował w szpitalu dziecięcym w Warszawie. Potem zrezygnował z posady lekarza i został wychowawcą. Był współtwórcą i kierownikiem (1912-1942) żydowskiego Domu Sierot oraz sierocińca Nasz Dom dla polskich dzieci (1919- 1936). Tu wcielał w życie swój własny system pedagogiczny, którego fundamentem było traktowanie dziecka jako pełnoprawnego partnera, z niezbywalnym prawem do serdecznej miłości.
Jeden z wychowanków odchodząc z Domu Sierot
tak powiedział: „... gdyby nie ten dom, nie wiedziałbym, że są na
świecie ludzie uczciwi, którzy nie kradną. Nie wiedziałbym, że można mówić
prawdę. Nie wiedziałbym, że są na świecie sprawiedliwe prawa, czułość i
miłość."
Pracując z dziećmi Janusz Korczak równocześnie pisał książki, artykuły do czasopism, prowadził wykłady dla studentów, wychowawców, nauczycieli i rodziców.
Do najbardziej znanych jego utworów należą:
„Dzieci ulicy"(1901), „Dziecko
salonu”(1906), „Sława”(1913), „Jak kochać dziecko"(1919-1920),
dwuksiąg „Król Maciuś Pierwszy", „Król Maciuś na
wyspie bezludnej"(1923), „Bankructwo małego Dżeka”(1924),
„Kajtuś czarodziej”(1935).
Swoje książki i artykuły podpisywał pseudonimami: Janusz Korczak, Stary Doktor, Hen-Ryk.
Był także założycielem "Małego Przeglądu"(1926-1930) - pierwszego na świecie czasopisma przeznaczonego dla dzieci i przez nie same redagowanego.
Jako „Stary Doktor” wygłaszał w latach 1935-1936 radiowe pogadanki adresowane do dzieci i zwane przez niego „gadaninkami starego doktora”. To określenie na zawsze związało się z jego osobą, choć przecież nie medycyna była najważniejszą sferą jego działania.
Podczas II wojny światowej Janusza Korczaka wraz z żydowskimi dziećmi z Domu Sierot przymusowo umieszczono w warszawskim getcie (w czasie II wojny światowej zamknięta, wydzielona dla Żydów część miasta). W czasie likwidacji getta w sierpniu 1942 roku zastał wywieziony wraz ze wszystkimi podopiecznymi do obozu zagłady prawdopodobnie w Treblince. Nie skorzystał z możliwości ocalenia swojego życia. Towarzyszył "swoim" dzieciom do końca - aż do śmierci w komorze gazowej.
Do historii przeszła zarówno jego bohaterska śmierć jak i działalność pisarska, wychowawcza oraz nowatorskie koncepcje pedagogiczne.
Jego postać znana jest w Polsce i za granicą o czym świadczą poświęcone mu liczne wiersze, opowiadania, wspomnienia, książki. We wszystkich dziedzinach sztuki znajdujemy prace upamiętniające w różnorodny sposób jego dokonania: pomniki, rzeźby, obrazy, utwory muzyczne, sztuki teatralne, filmy. Wiele szkół, ulic, placówek oświatowo - wychowawczych, drużyn harcerskich w kraju i na świecie nosi imię Janusza Korczaka.
Zarówno w Polsce jak i za granicą powstają liczne organizacje: komitety i towarzystwa korczakowskie mające za zadanie popularyzowanie wiedzy o Starym Doktorze poprzez: gromadzenie pamiątek, wydawanie jego książek, okolicznościowych znaczków pocztowych, organizowanie konkursów. Jego postać przybliżają także filmy: "Król Maciuś Pierwszy" Wandy Jakubowskiej oraz sławny "Korczak" Andrzeja Wajdy.
Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy w Szymbarku nosi imię Janusza Korczaka od dnia 3 czerwca 1978 roku. Przyjęcie na Patrona tego wielkiego człowieka zobowiązuje nas wszystkich do szczególnej troski i starań o to, by nasza placówka była każdemu przyjazna, pomocna i życzliwa. Nie ma w ośrodku dziecka, dla którego Janusz Korczak byłby kimś obcym i nieznanym.
Każdego roku w czerwcu uroczyście obchodzimy Dzień Patrona. Program tych uroczystości, choć za każdym razem przybiera różne formy, zawiera stały punkt - przemarsz wychowanków wraz z wychowawcami pod pomnik Patrona, złożenie kwiatów i chwilę zadumy...
